Dlaczego diagnoza problemu jest tak ważna?
Każdy dobry projekt społeczny powinien zaczynać się od odpowiedzi na jedno podstawowe pytanie: jaki problem chcemy rozwiązać i dlaczego właśnie ten?
Diagnoza problemu to jeden z najważniejszych elementów wniosku grantowego. Pokazuje, dlaczego projekt jest potrzebny, kogo dotyczy problem, jaka jest jego skala oraz jakie konsekwencje może mieć brak odpowiednich działań.
Dobrze przygotowana diagnoza pomaga nie tylko uzasadnić potrzebę realizacji projektu, ale również właściwie określić jego cele, zaplanować działania i dobrać wskaźniki rezultatów.
To ważne, ponieważ nawet ciekawy pomysł może nie przekonać oceniających, jeśli nie wynika z jasno opisanej i udokumentowanej potrzeby.
Diagnoza nie powinna być jedynie formalnym elementem wniosku. Powinna stanowić punkt wyjścia do zaplanowania całego projektu.
Jak AI może pomóc w przygotowaniu diagnozy?
Przygotowanie diagnozy często oznacza konieczność zebrania informacji z wielu źródeł: raportów, statystyk, lokalnych dokumentów, badań czy rozmów z odbiorcami projektu.
AI może znacząco usprawnić ten proces. Pomoże uporządkować zgromadzone materiały, wskazać możliwe przyczyny problemu, zidentyfikować luki w argumentacji i przygotować pierwszą wersję opisu.
Może również podpowiedzieć, jakich danych warto jeszcze poszukać i jakie pytania zadać, aby lepiej zrozumieć sytuację grupy docelowej.
Warto jednak pamiętać o jednej zasadzie:
AI pomaga analizować problem, ale nie zastępuje wiedzy organizacji o społeczności, w której działa.
Dlatego najlepsze efekty osiągniesz wtedy, gdy potraktujesz AI jako partnera do porządkowania informacji i sprawdzania założeń, a nie źródło gotowych odpowiedzi.
Kiedy warto skorzystać z tego promptu?
Prompt przyda się szczególnie wtedy, gdy:
- przygotowujesz pierwszy wniosek grantowy i nie wiesz, jak rozpocząć diagnozę;
- planujesz nowy projekt społeczny i chcesz lepiej zdefiniować problem;
- aktualizujesz opis problemu na potrzeby kolejnego konkursu;
- masz już zebrane informacje, ale trudno Ci połączyć je w spójną całość;
- chcesz sprawdzić, czy Twoja diagnoza jest wystarczająco konkretna i przekonująca.
Gotowy prompt do skopiowania
Prompt #11
Jesteś ekspertem ds. diagnozy problemów społecznych i przygotowywania projektów dla organizacji pozarządowych.
Pomóż mi przygotować diagnozę problemu do projektu społecznego.
Nie pisz od razu gotowej diagnozy. Najpierw zadaj mi 10 pytań, które pozwolą ustalić:
- Jaki problem chcemy rozwiązać?
- Kogo dotyczy problem?
- Na jakim obszarze występuje?
- Jaka jest jego skala?
- Jakie są jego główne przyczyny?
- Jakie konsekwencje ponoszą osoby, których dotyczy?
- Jakie dane, badania lub obserwacje już posiadamy?
- Jakie działania były dotychczas podejmowane?
- Jakich informacji brakuje do rzetelnego opisania problemu?
- Dlaczego rozwiązanie tego problemu jest ważne właśnie teraz?
Po uzyskaniu odpowiedzi:
- uporządkuj najważniejsze informacje;
- wskaż główne przyczyny i konsekwencje problemu;
- zaproponuj strukturę diagnozy;
- przygotuj wstępną wersję opisu problemu do wniosku grantowego;
- wskaż informacje wymagające uzupełnienia;
- zaproponuj rodzaje danych i wiarygodnych źródeł, które mogą wzmocnić diagnozę.
Nie wymyślaj statystyk, wyników badań ani informacji o lokalnej społeczności. Wyraźnie zaznacz miejsca, w których potrzebne są dodatkowe dane.
Jak korzystać z promptu krok po kroku?
Krok 1. Określ temat projektu.
Zacznij od krótkiego przedstawienia pomysłu. Nie musisz mieć jeszcze gotowej koncepcji działań. Wystarczy, że wiesz, jaki obszar chcesz objąć projektem, np. aktywizację seniorów, wsparcie młodzieży czy integrację mieszkańców.
Krok 2. Opisz grupę odbiorców.
Wskaż, kogo dotyczy problem. Im dokładniej opiszesz grupę docelową, tym łatwiej będzie przygotować trafną diagnozę.
Krok 3. Podaj lokalizację i skalę problemu.
Określ, czy projekt dotyczy konkretnej miejscowości, gminy, powiatu czy większego obszaru. Jeśli masz już dane liczbowe, podaj je.
Krok 4. Dodaj dokumenty konkursowe.
Jeśli przygotowujesz projekt do konkretnego programu grantowego, udostępnij AI odpowiedni fragment regulaminu, kryteria oceny lub instrukcję wypełniania wniosku.
Krok 5. Odpowiedz na pytania AI.
Nie pomijaj pytań, na które nie znasz odpowiedzi. Zaznacz, że potrzebujesz dodatkowych informacji. Dzięki temu AI będzie mogło wskazać luki w diagnozie.
Krok 6. Sprawdź i uzupełnij otrzymany tekst.
Zweryfikuj wszystkie informacje, dodaj aktualne dane z wiarygodnych źródeł oraz uwzględnij doświadczenia swojej organizacji i głosy odbiorców projektu.
Jak uzyskać lepsze odpowiedzi?
Jakość diagnozy zależy przede wszystkim od jakości informacji, które przekażesz AI.
✔ Podawaj konkrety. Zamiast pisać „seniorzy są samotni”, opisz, co na to wskazuje: wyniki ankiet, rozmowy z mieszkańcami, dane lokalnych instytucji czy obserwacje organizacji.
✔ Wskaż program grantowy. Jeśli znasz konkurs, podaj jego cele i kryteria. Dzięki temu łatwiej będzie dostosować sposób przedstawienia diagnozy do wymagań.
✔ Udostępnij materiały źródłowe. Mogą to być lokalne strategie, raporty, wyniki badań lub dokumenty przygotowane wcześniej przez organizację.
✔ Poproś o wskazanie słabych punktów. AI może pomóc wychwycić zbyt ogólne stwierdzenia, nieuzasadnione wnioski i brakujące informacje.
✔ Oddziel fakty od przypuszczeń. W diagnozie powinno być jasne, które informacje wynikają z danych, a które są obserwacjami lub hipotezami wymagającymi sprawdzenia.
Najczęstsze błędy przy przygotowywaniu diagnozy
❌ Zbyt ogólny opis problemu. Stwierdzenie „młodzież potrzebuje wsparcia” nie wyjaśnia, na czym polega problem ani jakiej grupy dotyczy.
❌ Brak danych potwierdzających skalę problemu. Same przekonania organizacji mogą nie wystarczyć do uzasadnienia potrzeby realizacji projektu.
❌ Kopiowanie gotowych opisów. Diagnoza przygotowana dla innej miejscowości lub grupy odbiorców nie musi odpowiadać lokalnym realiom.
❌ Mylenie problemu z działaniem. „Brak warsztatów komputerowych” nie zawsze jest właściwym opisem problemu. Być może rzeczywistym problemem są trudności seniorów w korzystaniu z usług cyfrowych.
❌ Bezrefleksyjne korzystanie z AI. Model może zaproponować przekonująco brzmiący tekst, który nie ma wystarczającego potwierdzenia w danych. Dlatego każda diagnoza wymaga weryfikacji.
Przykład: projekt aktywizacji seniorów
Wyobraźmy sobie organizację, która chce przygotować projekt dotyczący aktywizacji seniorów w gminie liczącej 12 tysięcy mieszkańców.
Użytkownik pisze:
„Chcemy przygotować projekt aktywizacji seniorów. Nasza gmina liczy około 12 tysięcy mieszkańców. Zauważamy, że część starszych osób rzadko uczestniczy w wydarzeniach społecznych, ale nie mamy jeszcze uporządkowanej diagnozy. Pomóż nam ustalić, jakie informacje powinniśmy zebrać”.
AI rozpoczyna od pytań:
- Ilu seniorów mieszka w gminie?
- Czy organizacja prowadziła rozmowy lub ankiety wśród starszych mieszkańców?
- Jakie możliwości aktywności społecznej są już dostępne?
- Co może utrudniać seniorom uczestnictwo w wydarzeniach?
- Czy problem dotyczy wszystkich seniorów, czy konkretnej grupy?
Na podstawie odpowiedzi AI pomaga przygotować strukturę diagnozy obejmującą charakterystykę grupy, opis problemu, jego możliwe przyczyny i konsekwencje oraz uzasadnienie potrzeby realizacji projektu.
W miejscach wymagających potwierdzenia wskazuje, jakie dane należy uzupełnić.
Efekt? Zamiast ogólnego stwierdzenia „seniorzy potrzebują aktywizacji” organizacja otrzymuje plan przygotowania konkretnej diagnozy, którą może oprzeć na lokalnych danych i rzeczywistych potrzebach mieszkańców.
🚀 Jak rozbudować prompt?
Kiedy masz już wstępną diagnozę, możesz kontynuować rozmowę z AI. Nie musisz zaczynać wszystkiego od początku.
Prompt 1. Analiza przyczyn problemu
„Na podstawie przygotowanej diagnozy opracuj analizę przyczyn i konsekwencji problemu. Oddziel informacje potwierdzone od hipotez, które wymagają dodatkowych danych”.
Prompt 2. Sprawdzenie jakości diagnozy
„Wciel się w rolę eksperta oceniającego wnioski grantowe. Oceń moją diagnozę pod względem konkretności, wiarygodności, logicznej spójności i uzasadnienia potrzeby realizacji projektu. Wskaż pięć elementów, które warto poprawić”.
Prompt 3. Przejście od problemu do celów projektu
„Na podstawie zweryfikowanej diagnozy zaproponuj trzy warianty celu głównego projektu oraz odpowiadające im cele szczegółowe. Wyjaśnij, w jaki sposób każdy cel odpowiada na zidentyfikowany problem”.
Możesz również poprosić AI o propozycje wskaźników rezultatów, analizę ryzyk czy rekomendacje działań. Pamiętaj jednak, aby wszystkie te elementy wynikały z rzeczywistych potrzeb odbiorców, a nie wyłącznie z propozycji modelu.
Najważniejsza zasada: najpierw problem, potem projekt
Dobra diagnoza to coś więcej niż przekonujący fragment wniosku. To sposób na sprawdzenie, czy planowane działania rzeczywiście mają sens.
AI może pomóc zadawać właściwe pytania, analizować informacje i uporządkować argumentację. Nie zastąpi jednak rozmów z mieszkańcami, doświadczenia zespołu ani znajomości lokalnych realiów.
Najlepsze projekty nie zaczynają się od znalezienia konkursu. Zaczynają się od zrozumienia problemu, który warto rozwiązać.
3 dodatkowe prompty, dzięki którym przygotujesz lepszą diagnozę problemu
1. Prompt: Odkryj przyczyny problemu
Pomaga odróżnić objawy problemu od jego rzeczywistych przyczyn.
Prompt #11
Przeanalizuj opisany przeze mnie problem społeczny. Pomóż mi odróżnić jego objawy od możliwych przyczyn. Zastosuj metodę „5 x dlaczego” i zaproponuj drzewo problemów: problem główny, przyczyny i konsekwencje.
Nie zakładaj, że Twoje hipotezy są faktami. Wskaż, które informacje wymagają potwierdzenia w badaniach lub rozmowach z odbiorcami projektu.
2. Prompt: Jakich danych brakuje w diagnozie?
Pomaga ustalić, czym poprzeć opis problemu, aby nie opierał się wyłącznie na obserwacjach organizacji.
Prompt #12
Przeanalizuj moją wstępną diagnozę problemu społecznego. Wskaż, jakich danych, statystyk i informacji brakuje, aby wiarygodnie uzasadnić potrzebę realizacji projektu.
Zaproponuj konkretne rodzaje źródeł, w których warto szukać informacji, np. GUS, dokumenty samorządowe, raporty instytucji publicznych i badania naukowe.
Przygotuj tabelę: brakująca informacja – dlaczego jest potrzebna – gdzie jej szukać. Nie wymyślaj danych ani źródeł.
3. Prompt: Sprawdź diagnozę oczami oceniającego
Pomaga ocenić, czy opis problemu rzeczywiście uzasadnia planowany projekt.
Prompt #13
Wciel się w rolę eksperta oceniającego wnioski grantowe. Przeanalizuj przygotowaną diagnozę problemu.
Oceń jej konkretność, wiarygodność, wykorzystanie danych, odniesienie do grupy odbiorców oraz powiązanie z planowanymi działaniami.
Wskaż pięć najsłabszych elementów diagnozy i zaproponuj, jak je poprawić. Oddziel błędy od kwestii wymagających dodatkowych informacji.
Chcesz lepiej przygotowywać projekty grantowe?
Jeśli chcesz wykorzystać AI nie tylko do diagnozy problemu, ale również do planowania działań, przygotowywania celów, harmonogramu i pracy nad wnioskiem, sięgnij po nasz e-book:
„Granty i dotacje z AI. Od pomysłu do projektu, który ma szansę na dofinansowanie”.
👉 https://fabrykakreatywnychprojektow.pl/produkt/granty-i-dotacje-z-ai/
